Mooi Bennekom – Huis Boekelo
Mooi Bennekom, een wandeling c.q. fietstocht door dan wel langs enkele bijzondere plekjes in Bennekom. Dit is het begin van naar ik hoop een mooie serie!
Bennekom is een dorp in de gemeente Ede. De plaats ligt op de grens van de zuidwestelijke Veluwe en de zuidelijke Gelderse Vallei. In het noorden ligt Bennekom zo’n 500 tot 750 meter van de bebouwde kom van Ede af. Alleen de Rijksweg A12, een sportcomplex, de gebieden rondom kasteel Hoekelum maken dat de twee plaatsen niet tegen elkaar aanliggen. In het zuidoosten grenst Bennekom echter aan Wageningen-Hoog en ligt het een paar honderd meter van de bebouwde kom van Wageningen af. Ten westen van Bennekom loopt de N781, een verbindingsweg die van de Rijksweg A12 bij Ede naar Wageningen loopt. Ten westen van deze weg bevindt zicht het Binnenveld met de buurtschappen De Kraats en Nergena. Ten oosten van Bennekom bevindt zich onder ander het Bennekoms bos.
Bennekom als plaats heeft een lange historie. Zo werden eind juli 2006 op het terrein van het voormalig Bennekoms ziekenhuis de resten van een boerderij met bijgebouwen, een graanopslag- en een afvalkuil uit de vroegere ijzertijd (800 tot 500 v Chr.) gevonden. Ook zijn er in de buurt van Bennekom enkele grafheuvels uit de oudheid te vinden. Bij eerder opgravingen in en rond het dorp zijn ook andere restanten uit de ijzertijd en de vroege middeleeuwen ontdekt.
Bennekom ligt aan de rand van het Binnenveld, dat vroeger uit moeras betond. Aan de Langesteeg stond in de 19e eeuw het kasteel Nergena. In 1952 is langs de huidige Dr. Dreeslaan begonnen met de bouw van een nieuw gebouw voor het toenmalige Rijksinstituut voor het Rassenonderzoek van Landbouwgewassen, in de stijl van het oude kasteel. Tegenwoordig is er o.a. een kinderdagverblijf in gehuisvest. Eveneens ten westen van Bennekom lag het voormalige kasteel Harslo. Het enige dat hier nog van rest is het poortgebouw.
Huis Boekelo:
Huis Boekelo is gesitueerd aan de Achterstraat in Bennekom. De geschiedenis van het pand gaat terug tot voor 1600. Waarschijnlijk is het een vroeg 17e eeuws gedeelte van een Edelman huis, dat reeds in 1564 vermeld wordt. Sinds meer dan een eeuw is de boerderij in bezit van de familie Van de Broek en is sinds 1946 een rijksmonument. Thans is het als boerderij in gebruik. Rechthoekig, van secundair gebruikte moppen opgetrokken woongedeelte onder een pannen zadeldak tussen puntgevels met vlechtingen. Onder de goot een muizetandfries. Vensters met geblokte ontlastingsbogen en houten kruiskozijnen met onderluiken, die bij de restauratie van 1949 naar nog aanwezige fragmenten werden gereconstrueerd. In de linker puntgevel een houten tweelichtskozijn en twee kleine, ovale vensters.
Het is een wonder dat het pand er nog is. Vlak na de Tweede Wereldoorlog kwam er een reddingsplan voor het pand, dat in slechte staat was door achterstallig onderhoud en flink was beschadigd door oorlogsgeweld. Doortastend optreden van Ad van Slooten en Max van Hoffen als voorzitter van Oud-Bennekom in samenwerking met burgemeester Boot van Ede voorkwam dat het zwaar gehavende gebouw werd gesloopt. Architect IJsbrand Kok uit Amsterdam werd in de arm genomen voor de renovatie. De plechtige opening van de gerestaureerde boerderij vond plaats in het najaar van 1949.
Boekelo is tegenwoordig een prachtig oud huis met kruisvensters en bijzondere luiken. Toch is er niet veel bekend over de bouwhistorie. In 1656 maakte Jacob van Geelkercken een tekening van Havezathe Boekelo. Hierop heeft het pand een kasteelachtig voorkomen die niet lijkt op de huidige boerderij. Omdat er veel vragen zijn heeft Oud-Bennekom offertes aangevraagd om een verkennend bouwhistorisch onderzoek te laten verrichten. Boekelo is één van de weinige gebouwen in Bennekom én de gemeente Ede die een plek hebben gekregen op de rijksmonumentenlijst
Bron: www.oudbennekom.nl
Wie nu langs boerderij Boekelo aan de Achterstraat in Bennekom rijdt ziet dat er in het weiland voor de boerderij rijen bomen zijn geplant. Sinds kort staat er ook een bord dat aangeeft dat het om een notenplantage gaat. Walnotenbomen en een rij hazelnoten. Volgens de heer Van de Broek, de eigenaar van de boerderij, is op oude kaarten van omstreeks 1550 te zien dat er bij de boerderij een boomgaard aanwezig was. Wat voor bomen dit geweest zijn is niet bekend maar nu is gekozen voor een notenplantage omdat hij hier enthousiast over is. Mogelijk wordt het andere perceel ook nog ingeplant.
Voor het vinden van deze cache is het niet nodig om het weiland te betreden. Hij is gewoon vanaf het wandelpad te bereiken.
Met dank aan de heer Van de Broek voor toestemming.