Ciągowice
Jest to wieś położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w południowej części gminie Łazy. Kto podróżował drogą wojewódzką nr 796 z pewnością przejeżdżał przez Ciągowice, ale nie wjeżdżał do „rynku”. Kesz znajduje się w pobliżu serca miejscowości, gdzie można dojechać skręcając z drogi nr 796 w ulicę Nadziei lub na światłach w ul. Kościuszki. Jeśliby ktoś szukał Ciągowic na mapie naszego kraju, to znajdzie tylko jedną miejscowość o tej nazwie, która pochodzi zapewne od imienia lub przydomka założyciela lub pierwszego mieszkańca. Przypuszczalnie był to „Ciąg”, a potomkowie zwani byli Ciągowicy, potem Ciągowice. Nazwa ta ukształtowała się dopiero w XIX wieku, wcześniejszych dokumentach wieś była wymieniana jako ZANCONICZE (najstarsza wzmianka z 1326 roku), SANCZKOWICZE, SANCOVICZ, CZANGOVICZ, CZANGONICZE czy DZANGOWICZ.
Wieś wybudowano na wzniesieniu w obrębie Wyżyny Krakowsko Częstochowskiej, w pobliżu źródeł Czarnej Przemszy i jej lewego dopływu Mitręgi. Pasjonaci geologii zapewne wiedzą, że na tym terenie przeważają gleby piaszczyste i rędziny z pokładami węgla brunatnego o dużej wartości opałowej i rud żelaznych. Miejscowość jest otoczona lasami mieszanymi, ale z przewagą sosny, wprost idealnymi do wypraw na grzyby czy jagody. W niewielkiej odległości leży Siewierz (około 10 km na zachód), Mrzygłód (tyleż samo tylko na północ), Kromołów (11 km), Ogrodzieniec z Podzamczem (ok. 15km na wschód) oraz Sławków (na południu, ok. 17km). Praktycznie przez całą wieś przebiega zielony szlak pieszy - „Szlak Tysiąclecia” - prowadzący do Siewierza oraz Ogrodzieńca przez Łazy. W ostatnim czasie wytyczono też szlaki rowerowe – niebieski i czerwony przebiegające przez „rynek”, niedaleko kesza.
Wieś istniała już w średniowieczu, do dziś zachował się układ średniowiecznej zabudowy o charakterze miejskim, to znaczy z upadowym rynkiem i narożnymi wylotami. Na środku rynku znajduje się kapliczka Św. Jana Nepomucena, niedawno wyremontowana. Kapliczka pochodzi z 1 połowy XIX wieku, ma dach namiotowy, wsparty na czterech kolumnach. Figura we wnętrzu to św. Jana Nepomucena, rzeźba jest datowana na przełom XVIII i XIX wieku.
Od południowej strony rynku widać kościół pw. Św. Bartłomieja Apostoła, przy którym dawniej stała drewniana organistówka, niestety nie zachowana. Pierwszy kościół parafialny w Ciągowicach był drewniany, wybudowano go w XV wieku. Niestety budowlę zniszczył pożar w 27 czerwca 1874 roku. Od ognia powstałego w domu sąsiadującym z plebanią spaliła się również wspomniana organistówka, budynek plebanii z 1828 roku, jej zabudowania gospodarcze, szpital, domy 11 włościan i 6 budynków dworskich z maszynami. Przed zniszczeniem uratowano część obrazów, figur, chorągwi, ornatów, srebrną monstrancję i inne drobne przedmioty. Po pożarze nabożeństwa odprawiano w wybudowanej kapliczce, równocześnie rozpoczęła się budowa plebanii i kościoła, konsekrowanego 26 sierpnia 1882 roku. Obecny kamienny kościół w stylu bazylikowo-romańskim wzniesiono rok później. Jednonawowe wnętrze posiada trzy ołtarze: główny – Matki Bożej z Dzieciątkiem, boczny prawy – św. Antoniego oraz boczny lewy – św. Józefa. W prezbiterium belkowanie jest żebrowane i zdobione malowidłami z czterema ewangelistami. Natomiast na suficie w nawie znajdują się obrazy: Matki Bożej Niepokalanej, św. Piotra, św. Pawła i św. Bartłomieja. Malowidła powstały w 1910 roku, w 1991 roku odnowiono je w czasie remontu. Z 1914 roku pochodzi posadzka kamienna, chrzcielnica wykonana z marmuru chęcińskiego i chór wsparty na dwóch kolumnach, imitujący styl barokowy. W kościele były organy z 1890 roku, które wymieniono na nowe w 1995 roku, niedawno wymieniono również okna, do których wstawiono witraże. W 2008 roku w nawie Kościoła umieszczono witraż w hołdzie św. Florianowi od strażaków z Ciągowic i Turzy . Ukazuje nam on postać świętego gaszącego pożar.
Pośród wyposażenia zachowały się dwie niewielkie renesansowe rzeźby z I połowy XVI wieku: św. Floriana i św. Wacława z tarczą. Do innych cennych elementów wyposażenia można zaliczyć: dwie barokowe figury św. Jana Nepomucena z XVIII wieku, rzeźbę barokowo-ludową Chrystusa Zmartwychwstałego, rzeźbę ludową Ecce Homo z XIX wieku, rzeźbę ludową Chrystusa Frasobliwego oraz monstrancję barokową z II połowy XVII wieku z figurami aniołów. Elewacja zewnętrzna została wykonana w 1975 roku.
Warto wspomnieć, że na plebanii znajduje się rękopis Hortus Rosarianus z 1779 roku w skórzanej oprawie i współczesnymi okuciami oraz super ekslibrisem z przedstawieniem Chrystusa Ukrzyżowanego, Matki Boskiej i św. Jana oraz literami XABPC odnoszącymi się do ks. Antoniego Biebielskiego, proboszcza w Ciągowicach. Karta tytułowa ma dekorację roślinną.
Na północnej stronie rynku znajdowała się niegdyś drewniana karczma, zlokalizowana poniżej studni. Karczma już nie istnieje, a studnia jest nieczynna. W zachodniej części wsi częściowo zachował się murowany dworek-szlachecki wraz z zabudowaniami dworskimi i parkiem (aczkolwiek słowo park wymaga dużej wyobraźni). Ruiny można zobaczyć naprzeciwko OSP, są najlepiej widoczne, gdy nie ma liści na drzewach. W porze letniej na tle zieleni rysuje się jedynie dach. W drugiej połowie XX wieku przez krótki okres czasu w dworku mieściła się szkoła podstawowa.
Na terenie wokół Ciągowic już w latach międzywojennych i w latach 50. XX wieku wydobywano węgiel brunatny metodą płytkich szybów oraz metodą odkrywkową. Ze względu na duży koszt wydobycia eksploatacji szybko zaniechano. Dziś w tym miejscu znajdują się stawy, o które dbają miłośnicy wędkarstwa. Na Zaciszu od strony Łaz funkcjonowała jeszcze po wojnie Cegielnia po której również pozostały tylko stawy - gliniaki.